Aðild að lífeyrissjóði ræðst af kjarasamningi. Ef starfsmaður er ekki bundinn kjarasamningi getu hann valið sér lífeyrissjóð, svo lengi sem reglur viðkomandi sjóðs leyfa aðild. Lífeyrissjóður verzlunarmanna er opinn sjóður. 

Séreignarsparnaður er einn hagkvæmasti sparnaður sem völ er á, hann eykur sveigjanleika við starfslok og getur oft verið forsenda fyrir því að unga fólkið geti keypt sína fyrstu íbúð. Látið ykkar starfsfólk vita að það skiptir ykkur máli að það sé fjárhagslega sterkt við starfslok. 

Fáðu afrit af séreignarsamningnum til að vera viss um að umbeðin upphæð og vörsluaðili séreignarsparnaðar sé í samræmi við samninginn. Ef starfsmaðurinn hefur valið 2% í séreign, kannaðu hvort að það sé kannski góður tímapunktur að hækka í 4%. Það getur haft lítil áhrif á útborguð laun en mikil áhrif á sparnaðinn við starfslok. 

Þar gæti hann t.d. hafa valið að ráðstafa hluta af iðgjaldinu í tilgreinda séreign. Sú ákvörðun flyst ekki með ef sjóðfélaginn byrjar að greiða í annan lífeyrissjóð. Það þarf alltaf að tilkynna lífeyrissjóðnum sem greitt er til ef óskað er eftir að ráðstafa í tilgreinda séreign.

Já, greitt er í lífeyrissjóð af öllum skattskyldum tekjum, þar á meðal af greiðslum frá fæðingarorlofssjóði. 

Ekki er greitt í lífeyrissjóð ef engar tekjur eru til staðar. Það gæti gerst ef starfsmaður ákveður t.d. að dreifa greiðslum frá fæðingarorlofssjóði á færri mánuði heldur en orlofstakan sjálf, t.d. dreifir greiðslum á 6 mánaðar tímabil en ætlar sér að vera í orlofi í 18 mánuði. Þetta getur haft þau áhrif að réttur til framreiknings fellur niður þannig að áfallaverndin verður mun lægri ef á reynir.

Ef framreikningsréttur hefur fallið niður vegna tímabundinnar fjarveru af vinnumarkaði vegna barneigna þá tekur það sex mánuði að endurávinna rétt til framreiknings eftir að greiðslur í sjóðinn hefjast á ný.

Já, þeir sem eru með lán hjá sjóðnum geta sótt um greiðsluhlé í 3–12 mánuði. Athugið að greiðslubyrði hækkar þegar greiðslur hefjast aftur.

Já, sambúðarfólk og hjón geta sótt um skiptingu framtíðarréttinda. Þetta getur hentað vel ef annað foreldrið tekur lengra fæðingarorlof og fær lægri tekjur á því tímabili. Skiptingin er jöfn og hægt er að segja henni upp hvenær sem er.

Hægt er að nota séreignarsparnað skattfrjálst til útborgunar við kaup á fyrstu íbúð sem og að lækka lánið. Árleg hámarksnýting séreignarsparnað er 500.000 kr. fyrir hvern einstakling og nýtingin getur staðið yfir í að hámarki 10 ára samfellt tímabil.

Hægt er að nýta tilgreinda séreign skattfrjálst til útborgunar við kaup á fyrstu íbúð sem og að lækka lánið. Ef að starfsmaður er með séreignarsparnað þá þarf hann fyrst að nýta hann áður en hægt er að nýta tilgreindu séreignina. 

Þeir sem eru að kaupa sína fyrstu fasteign geta sótt um allt að 85% lán hjá sjóðnum. 70% grunnlán og 15% viðbótarlán.

Allir þeir sem eru að kaupa sínu fyrstu íbúð og hafa greitt til sjóðsins að minnsta kosti einu sinni á sl. 12 mánuðum. Á Mínum síðum er hægt að kanna hvort að maður hafi lánsrétt.

Já, það er ekkert uppgreiðslugjald hjá sjóðnum og hægt að greiða inn á lán hvenær sem er.

Hefur þú hugsað um hvenær þú vilt hætta að vinna eða hvort þú viljir minnka starfshlutfall smám saman? Sumir kjósa að vinna lengur, aðrir vilja hægja á sér – hvoru tveggja hefur áhrif á lífeyri.

Útgjöld vegna barna og bíla minnka oft, en önnur útgjöld geta aukist, svo sem vegna tómstunda, ferðalaga og heilbrigðismála. Gott er að skoða hvernig þetta gæti litið út hjá þér.

Ef húsnæðislán eru enn til staðar við starfslok getur það haft veruleg áhrif á ráðstöfunartekjur. Á þessu stigi er gott að skoða hvort hægt sé að greiða lán hraðar niður, til dæmis með séreignarsparnaði.

Tilgreind séreign er sérstök tegund séreignarsparnaðar sem hentar vel þeim sem eru komnir í hálfleik á starfsævinni. Hægt er að sækja um tilgreinda séreign á Mínum síðum.

Gott er að kanna hvort þú sért að greiða 4% í séreignarsparnað og nýta hann til dæmis inn á húsnæðislán ef slíkt á við. Áhrifin á ráðstöfunartekjur eru oft lítil en áhrifin til framtíðar geta verið mikil.

Stærra húsnæði felur oft í sér meiri kostnað og viðhald. Á þessu stigi er gott að velta fyrir sér hvort breytingar á húsnæðismálum gætu hentað til framtíðar.

Hjón og sambúðarfólk hafa ekki alltaf sömu væntingar til starfsloka og efri áranna. Mikilvægt er að ræða þetta saman, þar sem lífeyrismál og fjárhagsstaða spila stórt hlutverk.

Ef mikill munur er á lífeyrisréttindum maka getur skipting réttinda verið leið til að jafna stöðuna. Sækja þarf um fyrir 65 ára og áður en sótt er um útgreiðslu lífeyris. 

Það fer eftir ríkisfangi starfsmanns og því hvort milliríkjasamningur gildir. Almennt er ekki heimilt að endurgreiða iðgjöld til ríkisborgara EES ríkja, EFTA ríkja, Bandaríkjanna, Bretlands og Kanada.

EFTA ríkin eru Ísland, Noregur, Liechtenstein og Sviss.

ESB ríkin eru Austurríki, Belgía, Búlgaría, Danmörk, Eistland, Finnland, Frakkland, Grikkland, Holland, Írland, Ítalía, Króatía, Kýpur (gríski hlutinn), Lettland, Litháen, Lúxemborg, Malta, Portúgal, Pólland, Rúmenía, Slóvakía, Slóvenía, Spánn, Svíþjóð, Tékkland. Ungverjaland, Þýskaland.

Ríkisborgarar utan þessara landa sem nefnd eru hér fyrir ofan geta átt rétt á endurgreiðslu.

Ef starfsmaður er með tvö eða fleiri ríkisföng er ekki heimilt að endurgreiða iðgjöld nema bæði eða öll ríkisföng séu utan EFTA ríkja, ESB ríkja, Bandaríkjanna, Bretlands eða Kanada.

EFTA ríkin eru Ísland, Noregur, Liechtenstein og Sviss.

ESB ríkin eru Austurríki, Belgía, Búlgaría, Danmörk, Eistland, Finnland, Frakkland, Grikkland, Holland, Írland, Ítalía, Króatía, Kýpur (gríski hlutinn), Lettland, Litháen, Lúxemborg, Malta, Portúgal, Pólland, Rúmenía, Slóvakía, Slóvenía, Spánn, Svíþjóð, Tékkland. Ungverjaland, Þýskaland

Þá er hægt að sækja um lífeyrisgreiðslu við lífeyrisaldur, annað hvort í gegnum lífeyrissjóðinn eða í gegnum tryggingastofnun í búsetulandi.

• Ef réttur er á eingreiðslu er hægt að greiða inn á erlendan reikning (IBAN/SWIFT). Hægt að fá eingreiðslur þegar um lág mánaðarleg réttindi er að ræða) 
• Ef réttur er aðeins á mánaðarlegum greiðslum þarf starfsmaður að vera með íslenskan bankareikning.

Hægt er að sækja um íslenskan bankareikning þrátt fyrir að vera ekki á landinu. Til þess að það gangi upp þá þarf viðkomandi að vera með skönnuð skilríki hjá sínum banka áður en hann flytur frá Íslandi.

Sjóðfélagi sem missir heilsuna og getur ekki unnið fyrir sér og sínum vegna sjúkdóms eða slyss, og missir tekjur vegna þess, hefur rétt til örorkulífeyris að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. 

Fjárhæð lífeyris er háð því sem greitt hefur verið til sjóðsins, hversu mikið starfsorka er skert og síðast en ekki síst hvort viðkomandi hefur öðlast rétt til framreiknings en þá reiknast örorkulífeyrir eins og sjóðfélagi hafi greitt af sömu launum til 65 ára aldurs.

Réttur getur myndast þegar starfsmaður hefur misst að minnsta kosti 50% starfsorku vegna sjúkdóms eða slyss og hefur verið óvinnufær í að minnsta kosti sex mánuði.

Skilyrði eru að starfsmaður sé yngri en 67 ára, hafi ekki hafið töku ævilangs lífeyris og hafi greitt í lífeyrissjóð í að minnsta kosti tvö ár. Mat á örorku fer fram hjá trúnaðarlækni lífeyrissjóðsins.

Sótt er um í þeim lífeyrissjóði sem síðast var greitt til. Sá sjóður sér um að áframsenda umsókn og gögn til annarra lífeyrissjóða ef við á.

Almennt getur ferlið tekið 8–12 vikur. Því er mikilvægt að hefja umsókn tímanlega áður en aðrar greiðslur falla niður.

Nei, örorkulífeyrir tekur við þegar greiðslum úr sjúkrasjóði lýkur. Örorkulífeyrir getur verið greiddur aftur í tímann ef svigrúm er fyrir greiðslum.

Mannauðsfólk geta yfirleitt séð það út frá launakerfi eða starfsmaður getur skoðað síðasta launaseðil. Nóg er að hafa samband við síðasta sjóðinn sem greitt var til. 

Við fráfall sjóðfélaga er greiddur makalífeyrir til eftirlifandi maka og barnalífeyrir til barna yngri en 20 ára. Makalífeyrir er að lágmarki greiddur í fimm ár – fullur í þrjú ár og hálfur í tvö ár. Í sumum tilvikum er hann greiddur lengur, t.d. ef yngsta barn er undir 23 ára aldri.

Maki telst sá sem við andlát var í hjúskap með sjóðfélaga eða í óvígðri sambúð. Sambúð þarf að hafa varað samfleytt í að minnsta kosti tvö ár.

Já. Sækja þarf um makalífeyri með rafrænni umsókn. Ef umsókn berst ekki innan tveggja mánaða frá skráningu andláts er send tilkynning til eftirlifandi maka.

Réttur til barnalífeyris myndast ef greitt hefur verið í sjóðinn 6 af 12 síðustu mánuðum eða í 24 mánuði af síðustu 36 mánuðum. Ef greitt hefur verið í fleiri en einn sjóð fyrir andlát getur barnalífeyrir skipst milli sjóða

Já. Séreignarsparnaður erfist samkvæmt hjúskapar- og erfðalögum. Maki fær ⅔ og börn fá ⅓. Ef maki eða börn eru ekki til staðar rennur inneign til dánarbús.

Erfingjar geta valið að taka inneign út eða ávaxta hana áfram hjá sjóðnum.

Lífeyrissjóðurinn greiðir ekki útfararstyrk, en sum stéttarfélög gera það. Best er að hafa samband við síðasta stéttarfélag sem hinn látni greiddi í.

Já, hægt er að nýta skattkort maka í níu mánuði, að meðtöldum mánuðinum þegar andlátið átti sér stað.

Já, lífeyrir er endurreiknaður í mánuðinum sem þú átt afmæli og þeim réttindum bætt við sem hafa bæst við eftir að þú hófst lífeyristöku. 

Já, hægt er að taka hálfan eða fullan lífeyri samhliða vinnu. Mikilvægt er að skoða áhrif launatekna og lífeyris á skattþrep og mögulegar greiðslur frá TR.

Nei, laun og aðrar tekjur hafa ekki áhrif á ævilangan lífeyri. Laun hafa áhrif greiðslur frá Tryggingarstofnun.

Besta leiðin er að skrá sig inn á mínar síður á live.is og skoða stöðuna þar. Þar er hægt að sjá stöðuna í dag og hver áætluð staða verður miðað mismunandi forsendur.

Inn á mínum síðum á live.is er hægt að sækja allar upplýsingar um réttindi hjá öðrum sjóðum sem greitt hefur verið til í gegnum starfsævina.

Sótt er um í gegnum mínar síður á live.is. Nóg er að sækja um hjá einum sjóðum og hann sér um að áframsenda umsóknina á aðra lífeyrisjóði sem greitt hefur verið til.